Lasy tropikalne pod presją

Tropikalne lasy na całym świecie nadal znajdują się pod presją. Według analiz satelitarnych przeprowadzonych przez Global Forest Watch oraz Uniwersytetu Maryland w 2024 r. utracono około 67 000 km² pierwotnych lasów deszczowych.

Chociaż głównymi czynnikami powodującymi wylesianie są rolnictwo, górnictwo i zmiany w użytkowaniu gruntów, znaczna część niedawnego gwałtownego wzrostu tego zjawiska wynika z rozległych pożarów, których rozprzestrzenianiu sprzyja wzrost globalnych temperatur oraz ekstremalne zjawiska pogodowe. Zjawisko klimatyczne El Niño spowodowało wzrost temperatur i suszę w wielu regionach tropikalnych, zwiększając ryzyko niekontrolowanych pożarów lasów.

Chociaż ostatnie zjawisko El Niño oficjalnie zakończyło się w kwietniu 2024 r., jego skutki utrzymywały się jeszcze przez wiele miesięcy. Gleby i roślinność w wielu lasach tropikalnych pozostawały niezwykle suche, co zwiększyło ich podatność na pożary i jeszcze bardziej przyspieszyło proces wylesiania.

Eksperci ostrzegają, że tendencja ta odzwierciedla niepokojącą zmianę. W przeszłości główną przyczyną wylesiania w regionach tropikalnych było wycinanie lasów pod uprawy rolne. Obecnie sama zmiana klimatu staje się czynnikiem wzmacniającym ten proces, zwiększając intensywność i częstotliwość pożarów oraz tworząc pętlę sprzężenia zwrotnego, która stanowi dodatkowe zagrożenie dla ekosystemów leśnych.

Dlaczego lasy tropikalne mają znaczenie

Lasy tropikalne należą do najważniejszych ekosystemów na Ziemi. Mimo że zajmują jedynie niewielką część powierzchni lądowej naszej planety, są siedliskiem około połowy wszystkich znanych gatunków roślin i zwierząt oraz stanowią źródło niezbędnych zasobów dla milionów ludzi na całym świecie.

Oprócz różnorodności biologicznej lasy te odgrywają kluczową rolę w regulowaniu klimatu na świecie. Magazynują ogromne ilości węgla, pomagają stabilizować warunki pogodowe i wpływają na systemy opadów daleko poza regionami, w których rosną. Gdy lasy ulegają zniszczeniu lub degradacji, znaczna część węgla zgromadzonego w drzewach i glebach jest uwalniana z powrotem do atmosfery, przyczyniając się do zmian klimatu.

Lasy tropikalne stanowią również źródło utrzymania dla wielu społeczności. Ludy tubylcze i mieszkańcy wsi czerpią z lasów pożywienie, lekarstwa, surowce oraz dochody. Ochrona tych obszarów jest zatem nie tylko priorytetem środowiskowym, ale także społecznym i gospodarczym.

Co może pomóc w ochronie lasów na świecie?

Chociaż skala wylesiania lasów tropikalnych budzi niepokój, istnieje wiele działań, które mogą pomóc w ochronie i odbudowie tych kluczowych ekosystemów.

Zrównowa?ona gospodarka le?na odgrywa kluczową rolę. Odpowiedzialne praktyki leśne gwarantują, że lasy nadal dostarczają zasoby odnawialne, przy jednoczesnym zachowaniu różnorodności biologicznej, ochronie gleb i zabezpieczeniu usług ekosystemowych. Systemy certyfikacji oraz polityka odpowiedzialnego pozyskiwania surowców mogą pomóc przedsiębiorstwom i konsumentom we wspieraniu dobrze zarządzanych lasów.

W Europie lasy powiększają się zarówno pod względem powierzchni, jak i objętości. W latach 2005–2020 powierzchnia lasów europejskich wzrosła o 58 390 kilometrów kwadratowych – to obszar większy od Szwajcarii i odpowiada ponad 1 500 boisk piłkarskich dziennie!

Równie ważna jest ochrona istniejących lasów. Utworzenie i egzekwowanie przepisów dotyczących obszarów chronionych, uznanie praw rdzennej ludności do ziemi oraz wzmocnienie zarządzania lasami mogą znacznie ograniczyć nielegalne wylesianie i zmianę przeznaczenia gruntów.

Inicjatywy związane z odbudową i ponownym zalesianiem mogą również przyczynić się do odtworzenia zdegradowanych obszarów. Odbudowa lasów, prowadzona w sposób odpowiedzialny i w odpowiednich lokalizacjach, poprawia różnorodność biologiczną, wspiera społeczności oraz zwiększa magazynowanie dwutlenku węgla.

Kolejnym ważnym podejściem jest stosowanie rozwiązań klimatycznych opartych na naturze, takich jak kompensacja emisji dwutlenku węgla czy projekty ochrony przyrody, które pomagają sfinansować ochronę zagrożonych lasów i siedlisk. Inicjatywy te kierują środki finansowe na działania ochronne, które zapobiegają wylesianiu, wspierają lokalne społeczności i przyczyniają się do zachowania cennych ekosystemów.

Wreszcie, podnoszenie świadomości i promowanie odpowiedzialnej konsumpcji może przynieść znaczące zmiany. Wybieranie produktów pochodzących z lasów poddanych zrównowa?onej gospodce le?nej oraz wspieranie organizacji działających na rzecz ochrony siedlisk naturalnych pomaga zwiększać popyt na odpowiedzialne gospodarowanie gruntami.

Ochrona lasów wymaga skoordynowanych działań ze strony rządów, przedsiębiorstw i osób prywatnych. Wspierając zrównowa?oną gospodarkę le?ną i działania na rzecz ochrony lasów, możemy przyczynić się do tego, by te kluczowe ekosystemy nadal przynosiły korzyści zarówno ludziom, jak i naszej planecie przez kolejne pokolenia.